Gids
De omgevingsvergunning in Vlaanderen
In Vlaanderen valt alles wat gebouwd, uitgebreid of van uitzicht veranderd wordt in principe onder de omgevingsvergunning, afgeleverd door het college van burgemeester en schepenen. Het Vrijstellingenbesluit voorziet wel een lange lijst kleine werken die geen vergunning nodig hebben, en voor wat wel vergunningsplichtig is bestaat een lichte procedure zonder verplichte architect.
Weten in welke van die situaties u zit, is het eerste wat u moet uitklaren, voor u wat dan ook voorbereidt.
Drie situaties, en één ervan is de uwe
Vrijgestelde werken
Uw project voldoet aan alle voorwaarden van een artikel van het Vrijstellingenbesluit. U dient geen dossier in. Opgelet: de vrijstelling vervalt volledig zodra één voorwaarde niet vervuld is, en ze geldt niet overal.
Vergunning zonder architect
Uw project gaat verder dan de vrijstelling, maar blijft binnen de grenzen waar de medewerking van een architect niet verplicht is. U dient zelf een aanvraag in via het Omgevingsloket, met de stukken van het normenboek. Dat is het geval voor de meeste tuinhuizen, carports, zwembaden, veranda’s en bijgebouwen, en het is het dossier dat deze site voorbereidt.
Vergunning met architect
Nieuwbouw, bewoonbare uitbreiding, wijziging van structuur of volume boven de drempels: de architect is verplicht, hij tekent de plannen en volgt de werf. Geen enkele generator vervangt die opdracht.
Sinds 1 maart 2026
Een bijgebouw dat aan de woning wordt aangebouwd, zoals een veranda of een aangebouwde carport, kan niet langer gemeld worden. Het vraagt in alle gevallen een omgevingsvergunning, zonder architect tot 40 m². De vrijstaande bijgebouwen blijven onder de vrijstelling vallen.
Het Omgevingsloket
De aanvraag gebeurt digitaal op omgevingsloket.be, met uw eID of itsme. Het loket is gratis: niemand kan het u verkopen. Wat wel wat kost, is het tekenwerk van de plannen die u erin oplaadt. Een aanvraag op papier bij de gemeente blijft mogelijk voor wie geen architect nodig heeft, met dan ook een situeringsplan erbij.
Het loket verwacht één tekening per bestand, met een verplichte naam. Het normenboek legt de codes vast:
- I: het inplantingsplan, altijd verplicht.
- T: de terreinprofielen, in minstens twee richtingen.
- C: de constructietekening voor een vrijstaand bijgebouw, een zwembad of een afsluiting; P, G en S (grondplan, geveltekening, snede) voor een aanbouw.
- L: de legende van de gebruikte symbolen en materialen.
- F: de foto’s, minstens drie, genummerd zoals op het inplantingsplan.

Situeringsplan · enkel op papier 
Tekening I · Inplantingsplan 
Tekening T · Terreinprofiel 
Tekening C · Constructietekening
Geen persoonsgegevens op de tekeningen
De tekeningen worden gepubliceerd op het publieke inzageloket. Uw naam, uw handtekening en uw e-mailadres horen op het aanvraagformulier, nooit op een plan. Daarom vraagt onze assistent alleen een e-mailadres, en staat er op geen enkele tekening een naam.
Indienen en wachten
Bel eerst de dienst omgeving
Vijf minuten aan de telefoon zijn beter dan een dossier dat onvolledig wordt verklaard. Vraag naar de bestemming volgens het gewestplan, het bestaan van een RUP, een BPA, een verkaveling of een gemeentelijke verordening, en of er een dossiertaks geldt.
Laad de bestanden op
Elke tekening apart, met haar code en volgnummer. Onze zip levert ze al benoemd en gesorteerd: op te laden tekeningen, bijkomende documenten, volledig dossier.
Volledig- en ontvankelijkheidsonderzoek
Binnen 30 dagen laat de gemeente weten of uw dossier volledig en ontvankelijk is. Ontbreekt er een stuk, dan begint de termijn opnieuw zodra u het bezorgd hebt.
Beslissing
In de vereenvoudigde procedure, de regel voor kleine werken zonder openbaar onderzoek, beslist het college binnen 60 dagen. In de gewone procedure, met openbaar onderzoek, is dat 105 dagen. U volgt alles in het loket.
Aanplakking en start
U plakt de beslissing 30 dagen aan op het terrein. Met de werken mag u beginnen vanaf de 36e dag na de aanplakking, als niemand beroep heeft aangetekend. De vergunning vervalt als de werken niet binnen 2 jaar gestart zijn.
Wat de behandeling kan verlengen of blokkeren
- Een beschermd goed, een goed op de inventaris van het bouwkundig erfgoed of in een beschermd landschap.
- Een perceel in een verkaveling van minder dan 15 jaar oud, waarvan de voorschriften voorrang hebben.
- Een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) of een bijzonder plan van aanleg (BPA) met strengere regels dan het gewestplan.
- Een gemeentelijke stedenbouwkundige verordening, bijvoorbeeld over de voortuin of het hemelwater.
- Een ligging in ruimtelijk kwetsbaar gebied of in overstromingsgevoelig gebied (watertoets).
Geen van die punten staat op het kadastraal plan. Ze worden nagevraagd bij de gemeente, en daarom begint onze indieningsgids met een telefoontje naar de dienst omgeving. Onze assistent leest wel het gewestplan, de RUP-contouren, het erfgoed en de watertoets, en waarschuwt u als er iets is.
Bereid uw aanvraag voor
De assistent gaat eerst na of uw project vrijgesteld is. Is dat niet zo, dan maakt hij de plannen en de bestanden voor het Omgevingsloket.
Vanaf 29 € · gratis voorbeeld voor u betaalt
Veelgestelde vragen
Wie levert de omgevingsvergunning af?
Het college van burgemeester en schepenen van de gemeente waar het goed ligt. Voor projecten van particulieren is dat bijna altijd het geval; de provincie of het gewest zijn enkel bevoegd voor grotere of specifieke dossiers.
Wat kost een aanvraag?
Het Omgevingsloket is gratis. Veel gemeenten heffen een dossiertaks of een retributie, meestal enkele tientallen euro. De echte kost van een dossier zit in het tekenen van de plannen.
Mag ik beginnen zodra ik heb ingediend?
Nee. Zolang de vergunning niet is afgeleverd en aangeplakt, en de 35 dagen na de aanplakking niet voorbij zijn, zijn vergunningsplichtige werken onwettig, ook al is het dossier volledig. Vroeger beginnen is een bouwovertreding.
Wat als de gemeente niet beslist binnen de termijn?
Het decreet regelt de gevolgen van het uitblijven van een beslissing, en die verschillen naargelang de gevolgde procedure. Dat interpreteert u beter niet zelf: vraag schriftelijke bevestiging aan de gemeente voor u iets onderneemt.
En in Brussel of Wallonië?
De twee andere gewesten hebben hun eigen wetboek, hun eigen formulieren en hun eigen vrijstellingen. Deze site dekt alleen Vlaanderen. Voor Wallonië bestaat het zusterproject plan-implantation.be, met het formulier bijlage 9 van het CoDT.