Gids
De werken die vrijgesteld zijn van vergunning in Vlaanderen
Het Vrijstellingenbesluit somt de kleine werken op die u zonder omgevingsvergunning mag uitvoeren. De lijst is precies, in cijfers uitgedrukt, en veel strenger dan men denkt: een meter te dicht bij de perceelsgrens, en de vrijstelling vervalt helemaal.
Hier vindt u de voorwaarden voor de meest voorkomende tuinprojecten, en de algemene voorwaarden die ze allemaal doen vervallen.
De vrijstelling is nooit automatisch
Voor u naar de afmetingen kijkt, dringen zich vier controles op. Ze gaan voor op al de rest, en geen enkele is af te lezen van een kadastraal plan.
- Een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP), een bijzonder plan van aanleg (BPA), een verkaveling van minder dan 15 jaar oud of een gemeentelijke verordening kan strenger zijn, en dan gaat die regel voor.
- Het goed is niet beschermd, staat niet op de inventaris van het bouwkundig erfgoed en ligt niet in een beschermd landschap.
- Het perceel ligt niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied (natuurgebied, bosgebied, parkgebied uitgezonderd).
- Het project blijft binnen 30 m van de vergunde woning, verandert de functie niet en creëert geen extra woongelegenheid.
Eén voorwaarde niet vervuld, en alles vervalt
De voorwaarden van een artikel zijn cumulatief. Een tuinhuis van 18 m² dat aan alles voldoet, maar op 80 cm van de grens staat in plaats van een meter, is niet ‘bijna vrijgesteld’: het heeft een vergunning nodig, net als een tuinhuis van 60 m².
De voorwaarden project per project
Deze voorwaarden komen uit het besluit van de Vlaamse Regering van 16 juli 2010, in de versie die geldt sinds 1 maart 2026. Ze zijn cumulatief binnen elk project.
Tuinhuis of berging
art. 2.1, 11°- Vrijstaand van de woning en niet bestemd voor verblijf
- In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, of in de achtertuin op minstens 1 m (of tegen een bestaande scheidingsmuur die niet wijzigt)
- Alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 40 m² per goed
- Hoogte van hoogstens 3,5 m
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Het hemelwater blijft op het eigen terrein
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Vrijstaande carport
art. 2.1, 11°- Vrijstaand van de woning en niet bestemd voor verblijf
- In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, of in de achtertuin op minstens 1 m (of tegen een bestaande scheidingsmuur die niet wijzigt)
- Alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 40 m² per goed
- Hoogte van hoogstens 3,5 m
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Het hemelwater blijft op het eigen terrein
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Zwembad of zwemvijver
art. 2.1, 8°- Niet overdekt, in de zijtuin of achtertuin
- Op minstens 1 m van de perceelsgrens, of tegen een bestaande scheidingsmuur
- Alle niet-overdekte constructies samen (terras, tuinpaden, zwembad), de bestaande inbegrepen, hoogstens 80 m²
- Het hemelwater wordt niet van het eigen terrein afgevoerd; de overloop van het zwembad mag op de riolering
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Garage, atelier of poolhouse
art. 2.1, 11°- Vrijstaand van de woning en niet bestemd voor verblijf
- In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, of in de achtertuin op minstens 1 m (of tegen een bestaande scheidingsmuur die niet wijzigt)
- Alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 40 m² per goed
- Hoogte van hoogstens 3,5 m
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Het hemelwater blijft op het eigen terrein
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Pergola of terrasoverkapping
art. 2.1, 11°- Vrijstaand van de woning en niet bestemd voor verblijf
- In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, of in de achtertuin op minstens 1 m (of tegen een bestaande scheidingsmuur die niet wijzigt)
- Alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 40 m² per goed
- Hoogte van hoogstens 3,5 m
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Het hemelwater blijft op het eigen terrein
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Afsluiting, tuinmuur of poort
art. 2.1, 5° tot 7°- Hoogstens 2 m hoog in de zijtuin en achtertuin
- In de voortuin: gesloten afsluitingen tot 1 m, open afsluitingen en toegangspoorten tot 2 m
- Gesloten afsluitingen liggen binnen een straal van 30 m rond de woning
- Niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Terras, oprit of verharding
art. 2.1, 8° en 9°- Niet overdekt, hoogstens 1,5 m boven het maaiveld, in de zijtuin of achtertuin
- Op minstens 1 m van de perceelsgrens, of tegen een bestaande scheidingsmuur
- Alle niet-overdekte constructies samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 80 m²
- Het hemelwater wordt niet van het eigen terrein afgevoerd
- In de voortuin: alleen de strikt noodzakelijke toegang tot en oprit naar het gebouw
Dierenverblijf (kippenhok, stal, kennel)
art. 2.1, 11°- Vrijstaand van de woning en niet bestemd voor verblijf
- In de zijtuin op minstens 3 m van de perceelsgrenzen, of in de achtertuin op minstens 1 m (of tegen een bestaande scheidingsmuur die niet wijzigt)
- Alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande inbegrepen, hoogstens 40 m² per goed
- Hoogte van hoogstens 3,5 m
- Volledig binnen een straal van 30 m rond de vergunde woning
- Het hemelwater blijft op het eigen terrein
- Niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied, en niet in strijd met een RUP, BPA, verkaveling of gemeentelijke verordening
Wat een project in de vergunning doet belanden
- De oppervlakte: 40 m² voor alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande meegeteld; 80 m² voor alle niet-overdekte constructies samen. Bijna altijd wordt ze net overschreden.
- De afstand tot de perceelsgrens: 1 m in de achtertuin, 3 m in de zijtuin, tenzij u tegen een bestaande scheidingsmuur bouwt die u niet wijzigt.
- De voortuin: daar is bijna niets vrijgesteld, behalve de strikt noodzakelijke oprit en lage afsluitingen.
- De hoogte, gemeten tot het hoogste punt, niet tot het handigste.
- Een aanbouw aan de woning: sinds 1 maart 2026 altijd een vergunning, ook onder 40 m².
- Het hemelwater: het moet op het eigen terrein blijven; alleen de overloop van een zwembad mag naar de riolering.
Uw project valt erbuiten: wat nu?
In de overgrote meerderheid van de gevallen is dat geen drama. Buiten de vrijstelling vallen betekent niet dat u een architect nodig hebt: het betekent dat u zelf een omgevingsvergunning aanvraagt via het Omgevingsloket, met de stukken van het normenboek ‘zonder architect’.
Dat is een lichte procedure, meestal beslist binnen 60 dagen, en het is precies het dossier dat deze site maakt: inplantingsplan, terreinprofielen, constructietekening, legende, foto’s, beschrijvende nota en de bestanden benoemd zoals het loket ze wil.
Toets uw project gratis
Geef uw afmetingen in: de assistent vergelijkt ze met de voorwaarden van het besluit en zegt u of u vrijgesteld bent. U betaalt alleen als u het dossier nodig hebt.
Vanaf 29 € · gratis voorbeeld voor u betaalt
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn project vrijgesteld is zonder de gemeente te bellen?
De assistent van deze site toetst uw afmetingen automatisch aan de voorwaarden van het besluit en toont een oordeel vanaf de stap Parameters. Gratis en zonder registratie. Hij vervangt de gemeente niet voor de voorschriften van een RUP, een verkaveling of een verordening, die alleen zij kent, maar hij leest wel het gewestplan, het erfgoed en de watertoets.
Is een tuinhuis van minder dan 40 m² altijd vrijgesteld?
Nee. De 40 m² geldt voor alle vrijstaande bijgebouwen samen, de bestaande meegeteld, en is maar één voorwaarde van de zeven. Het tuinhuis moet ook in de zij- of achtertuin staan, op de juiste afstand van de grenzen, hoogstens 3,5 m hoog zijn, binnen 30 m van de woning blijven, en het hemelwater moet op uw terrein blijven.
Moet ik mijn gemeente verwittigen als mijn project vrijgesteld is?
Er is geen formaliteit vereist. Veel diensten omgeving stellen een telefoontje toch op prijs, en sommige bevestigen de vrijstelling schriftelijk. Dat document kost niets en is veel waard bij een verkoop of een geschil met de buren.
Ontslaat de vrijstelling mij van het burgerlijk recht?
Nee, en dat is een veelgemaakte fout. De regels over lichten en zichten, beplantingen en gemene muren komen uit het Burgerlijk Wetboek en blijven gelden. Een vrijgesteld tuinhuis kan perfect aanleiding geven tot een geschil met een buur.